Kilowatt’ın Kilosu Kaça?

KİLOWATT’IN KİLOSU
KAÇA?

Güneş Enerjisi çatıda emekleme sürecine girmeden koşmaya
başladı. Ve ne yazık ki, şu an en çok bu soru soruluyor?

1 kilo güneş santrali ne kadar?

Gelen teklifler yan yana diziliyor, kimi zaman alt toplam,
çoğunlukla da 1kW birim fiyat kıyaslanıyor. Ortalama olarak konuşursak 600$/kW
ile 700$/kW arasında geziniyor. (Daha uç fiyatlar duyuyoruz ama piyasa geneli
bu şekilde)

Benim gibi detaycı çalışan meslektaşlarım ise, bu konuda
ciddi zorlanmaktalar. Tamam, tecrübe, yaklaşık fiyatlar ama bu kadar çok detay
olan bir işte, bu kadar kolay hesap yapılması ne kadar doğru acaba?

Bir GES Projesi Süreç ve Malzeme
Altyapı
Enerji Hattinin Temini (Jenerator vb.)
Foseptik/Su Tank Montaji ve WC Kurulumu
Konteynr Temini ve Montaji
Saha Temizliği/Dolgu/Tesviye
Telcit ve Kapi Montaji
Yol Yuzeyinin Hazirlanmasi ve Serilmesi
Solar Paneller
Güneş Paneli
Solar Panel Konstrüksiyon
Çelik Konstrüksiyon Malzemesi
Alüminyum Konstrüksiyon Malzemesi
İşcilik
Panel Tutucu (Clamp)
String Inverters
İnverterler
Data Logger
DC Kısımlar
PV1-F Solar Kablo (1×4 mm2)
Konnektör MC4
Kablo Tavası ve kapak
Sarf Malzemesi
Spiral Boru
Kutular ve bağlantı ekipmanları
AC ve OG İşleri
AC İşleri
Kablolar
Koruge Borular
Ana Dağıtım Panosu, Saha Toplama
Panoları
Sarf Malzemeler
OG İşleri
Kablolar
Başlıklar
Transformatör
Hücreler
Yangın Koruma
Köşk
Topraklama Sistemi
Topraklama Çubuğu
Topraklama Şerit  (30×3,5 mm)
Topraklama Kablosu
Uzaktan Kontrol, İzleme ve Görüntüleme
Sistemi
SCADA
Data Logger
İletişim Kablosu (LIYC vb)
İlave İşler
İzin başvuruları, Projelendirme ve
Danışmanlık İşlemleri
AllRisk Sigorta
Gumrukleme Islemleri
Güvenlik
Nakliye
Personel Giderleri (Maaş,SGK)
Ulaşım/Konaklama/Yeme-İçme

Bu liste örnek bir sahanın ihtiyaç duyacağı malzemeleri içeriyor, ama proje bazlı eksiklikler kesinlikle mevcuttur. Şimdi biz, projesini çizmediğimiz, metrajlarını adetlerini bilmediğimiz bir iş ile ilgili kilo bazlı fiyat ile yola çıkabilir miyiz?

Bakın daha adet metraj diyorum, bunun teknik seçimleri marka
ve modellerinden bahsetmedik.

Hadi gelin biraz bahsedelim, hatta arada fiyatlardan da
konuşalım.

Panel;

Poly? Mono? Mono Perc?

60 hücre, 72 hücre?

Half cut, bifacial, sormaya devam edelim mi?

Poly seçtik diyelim, ortalama watt maliyeti 0,28$ civarında,
yada mono 0,30$, diğerlerine geçmeden 1mW güç için ne kadar fark var ? 20.000$,
değil mi, peki bu paneli nereden aldık, nereye gidecek? Neden mi? Çünkü bu
değerli bir malzeme, taşırken mikro kırıklar, çatlaklar istenmez, tıra balık
istifi dizilmez, yola çıktığı yer ile vardığı yer arasında bir nakliye bedeli
olmalı.

Sorduğunuzu duyar gibi oluyorum, 1mW’ı kabaca 280.000$ olan
malzeme nakil esnasında sigortalı olmalı elbette, bunu da bir yerlere yazmamız
lazım sanki…

Hadi inverter, invertör, evirici seçelim. (Hangisini kullansak seçemedim de)

Merkezi yada string,

String ise gene sorular, kaç kW? Kaç mppt? Optimizer lazım
mı ki? İyide bunun kw ‘ı kaçaydı?

Şimdi, 60kW bir cihaz olsa, 17 adet, 100kW olsa, 10 adet, +1
adet yedek alsak, bir dakika, ortam ısısına göre verim kaybını inceleyerek adet
sayısını değişmek mi lazım? Ya da toplama panosu kullanımına göre giriş kablo
ölçüsü mü önemli? (Toplama panosu, sonrasında ana toplama panosu ayrı bir
teknik tartışma konusu girmiyorum, sahi onunda maliyeti vardı…)

Peki bunu nasıl izleyeceğiz? Bir markada 180$ data logger
var, 450$ var, 1250$ var hangisi? Ne farkları var? İzledik tamam da, ne
ürettiğini gördük, aslında ne üretmesi gerektiğini göremiyoruz.

Meteorolji  istasyonu,
en azından bir ışım ölçer, rüzgar hızı, ortam ısısı, panel sıcaklığı sensörü
lazım, e bunlar ne kadar ki? 400$ dan başladım, ya piranometre lazım olursa,
sadece o , 2500$ dan fazla….

Hadi konstrüksiyon seçelim,

Çatı tipimize göre bir ürün belirledik diyelim, iyide her
firmanın farklı çözümleri var, birde ekonomik adı altında daha az alüminyum
kullanılan sistemler, ya da bağlantı detayları önemsememiş sistemler. İyi bir
vida ile kötü vida arasında 10 kata yakın fiyat farkı olduğunu biliyor muydunuz?
Klemp ya da sürgülü sistemler, hatta klempler arasında 3 kata yakın fiyat
farkları olduğunu?

Peki çatınız kötü durumda ise, önce onu onarmanız
gerektiğini? 25 yıl ekonomik ömürlü bir enerji üretim santralini üstüne
kurduğunuz yapının ömrü 5 yıl önce zaten doldu ise, çatı onarım maliyeti
öngördünüz mü?

275w poly panelden 3.636 adeti 1.000kW güç yapar ve adım atmaya yer bırakmadan dizerseniz kabaca 6.000m2 alanı kaplayabilir. (Doğrusu %80 boş alan bırakmak, yürüme yolları, müdahale bölgeleri ayırmak, bu durumda daha fazla alan lazım olacaktır)

Şimdi diyelim 6.000m2 olsun, bu alanda çatıda sorun çıkarsa,
üste güneş paneli varken, arıza nasıl bulunur?

Biz konstrüksiyon maliyetine bakıyorduk, bak konu nereye
geldi, aman yaz kW başına XXX$ geç değil miydi?

Kablolar, dc kablo oldukça önemli bir seçimdir, yazın panel
altında 80 derece sıcaklık ölçmüşlüğümüz var, hatta 110 dereceleri görebilir
diyorlar, her marka, her kablo olmaz, iyide hepsi aynı rakam değil ki? 1.000kW
sisteme 15.000mt de kablo gider, 35.000mt de, hem markaya göre fiyat, hem
projeye göre metraj değişirken, kablonun kilosunu kaçtan alalım?

Devam ederdim, ama sıkılırsınız diye durmaya karar verdim.

Tüm bu listeye fiyat vermek için sadece ortalama piyasa
verilerini kullanmak hem EPC firmasını hem Yatırımcıyı ciddi rahatsız
edecektir.

Gelin önce Yatırımcının gözünden bakalım.

Kırmızı şapkalı Yatırımcımız ormanda yaşayan ninesinin
evinin üstüne Güneş Enerji Santrali kurdurmak için yola çıkmış, çantasında
dolarları, bankasında kredibilitesi varmış. Düzeltiyorum, bunları EPC adına
içimden demeliydim.

Yatırımcımız, 1.000kW gücünde bir çatı ges kurmak ister,
gelen fiyatlara bakar, son moda, lacivert üstüne 5 busbar çizgili ürünler satan
firma, anahtar teslim 642.283$ demiştir, diğer firmanın ekose desenli gene en
son model, özellikle ona göre seçilmiş ürünler ile bezeli sistem ise 712.356$
dır. Bu şekilde 30 ayrı tasarımcıdan fiyat alan yatırımcımız, ekose desenli (mono
perc) sistemi 630.000$, savaşa savaşa anlaşır.

Şimdi döndük EPC firmamıza, 30 firma arasında işi kapan,
yatırımcıyı, pardon yatırımcıya yapacak olan firmamız, kW birim fiyattan işi
almıştır. Proje yok, fizibilite yok, ödeme şekli belirsizdir, kavga döğüş %20
peşinatı kapar, hemen arkasından, panel gelince % şu kadar, %kablo çekilince %
bu kadar diye tadından yenmez bir sözleşme yapar, 3 sayfa olsa yeterlidir.

Proje çizilmeye başlanır, bütçe sınırlıdır, copy paste teknolojisi ile sistem çizilir, hatır gönül teknolojisi ile her yere onaylatılır.

Sıra geldi alışverişe, anlaşılan panel 60 hücre mono perc
320W dır. İyide bu paneli oluşturan hiçbir malzeme net değildir ki, hemen en
ucuzları ile bir panel siparişi verilir, panel 1000W/m2 ışınım altında 320W +/-
5watt olarak görür, süper hemen alınır. İyide sahada 1000W/m2 ışınım 25 derece
gibi değerler ne zaman olur ki? O çok dert değildir zaten, üretim garantisi kim
verebilir ki? Belki bu sene hava kapalıdır, zaten analiz programları da %5-10
eksik göstermez mi, oldu bitti maşallah.

İnvertör alalım, burada marka yazmıştık ama 3 alternatifli,
üstelik her markanın eco serisi 1mppt li, dc buster olmayan 500V ta anca
üretebilen serileri var, hem de ucuz hemen bundan alınır.

Bakın buraya kadar, Yatırımcının para kaybetmesi, hatta
aslında kardan kaybetmesi konusu hakim, ama buradan sonrası mal ve can kaybı
içerebilir +18 yaş diyerek devam ediyorum.

Boy profil pahalı, sadece bağlantı noktasına kısa profil
atalım, aman paslanmaz yok bilmemne galvaniz, köşedeki hırdavatçıdan akıllı
vida neyimize yetmiyor, alüminyum demir içerirmiş, 3 yıla paslanırmış, 3 yıla
kim kala…..

İşte burası, panellerin çatından kopabileceği, şiddetli
lodosta uçan 20 kg panelin aşağıdaki masum insanları öldürebileceği, çatıdan
aşağıdaki elektrik panosuna sızan suyun kısa devre ile işletmeyi yakabileceği
kısım.

Peki, ne yapmamız lazım? 3 yılda (Ticarethane elektrik
kullanıcıları) geri dönebilen bir yatırımı yapmayalım mı?

Öncelikle yanınıza işi bilen bir uzman alın, bu uzmana iş
vermeyin, parasını size danışmanlık yaparak kazansın. (Yada eski usul eşekten
düşmüş bir arkadaşta az çok iş görebilir, diyenler yazıyı 5 kez baştan lütfen)
Size gelen bilgileri sorun, araştırın, birkaç kişiden teyit alın.

Gelen kW birim fiyatları bütçe için kullanın, kredi için
kullanın, Satınalma için, çağrı mektubunuz çıkıp, projeniz çizildikten sonra,
proje keşfine göre, marka modelleride belirleyerek fiyat alın, ve EPC
firmasının kar etmesi gerektiğini bilerek pazarlık edin. Unutmayın, kimse
yoktan var edemez. Fiyat indirimi hırsızlık ile sonuçlanmasın istiyorsanız,
şartname, kontrol, denetim üçlüsünden vazgeçmeyin.

Bol güneşli, sorunsuz yatırımlar ile dolu günler
dileklerimle…

Cüneyt Selçuk Güngör
M.Elektrik Elektronik Müh.
Yenilenebilir Enerji Uzmanı
cuneyt@csgenerji.com

0216 606 13 10

0 cevaplar

Cevapla

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir